Figuur a
Heupdysplasie (HD)
Wat is heupdysplasie?
Heupdysplasie is een afwijking aan de
heupgewrichten.
Tijdens de groei van de jonge hond verloopt de ontwikkeling van de
heupgewrichten niet normaal, de heupgewrichten zijn verslapt.
Hierdoor raken de heupgewrichten misvormd.
Dit kan leiden tot ernstige kreupelheid.
Oorzaak
Alle oorzaken van H.D. zijn nog niet bekend.
De belangrijkste risicofactoren zijn:
- erfelijke eigenschappen. Dit is de meest belangrijke factor.
HD is echter niet 100% erfelijk! Tot nu toe is er geen gen (of genen)
geïdentificeerd welke verantwoordelijk is voor HD.
HD is dus door selectief fokken nooit volledig te elimineren.
- overvoeding, puppies die te dik zijn tijdens de groei hebben een verhoogde
kans om later H.D. klachten te ontwikkelen.
- ras, grote hondenrassen hebben vaak last van HD. Dit gaat echter niet altijd
op.
Rassen zoals de Barzoi en de Siberische Husky hebben zelden last van HD.
Terwijl bij de Boykin Spaniel of de Maine Coone (kattenras) wel veel HD
voorkomt.
- percentage lichaamsvet. Rassen die weinig lichaamsvet hebben, zoals b.v. de
Ierse Wolfshond, hebben weinig last van HD. Rassen
die veel lichaamsvet hebben, b.v. de Sint Bernard hebben erg veel last van HD.
Het percentage lichaamsvet wordt met name erfelijk bepaald.
- beweging, te weinig beweging is slecht maar ook verkeerde beweging is slecht
zoals veel trappen lopen.
- spierontwikkeling, als de spierontwikkeling onvoldoende is krijgen de heupen
het zwaarder te verduren wat de kans op HD vergroot.
- groeisnelheid, puppies die te snel groeien (vaak door te veel voer of door de
hele dag eten ter beschikking stellen) hebben verhoogde
kans op H.D.
röntgenfoto van de heup
- slechte voeding, teveel aan mineralen (o.a. calcium en fosfor), te energierijk
voer of teveel eiwitten is slecht voor de botontwikkeling
en daarmee ook voor de heupen.
HD is wat we noemen een multifactoriële ziekte: er zijn vele oorzaken.
Waarschijnlijk zijn nog niet alle oorzaken bekend.
Veranderingen van het heupgewricht bij H.D.
Het heupgewricht is een kogelgewricht.
Hierbij draait het de dijbeenkop in de bekkenkom.
Tijdens de draaibeweging moet de kop goed aangesloten blijven met de kom.(figuur
1)
Bij (beginnende) H.D. bestaat er teveel speling tussen de kop en de kom.
Dit kan voor de volgende problemen zorgen:
- instabiliteit en subluxatie van de heup: de kop ligt gedeeltelijk uit de
kom.(figuur 2)
- misvorming van de heupkop: in plaats van een ronde kop is de kop vlak
geworden.
- misvorming van de heupkom: de heupkom wordt ondiep (figuur 3).
- botwoekeringen rond de kop en de kom.(figuur 4)
Klachten
Door de misvorming kan het heupgewricht niet normaal bewegen en is de beweging
beperkt.
Hierdoor kunnen de volgende klachten ontstaan:
- moeilijk opstaan.
- stram lopen.
- geen lange afstanden meer kunnen lopen.
- door de achterpoten zakken
- kreupel lopen met één of beide achterpoten.
- stijve heupgewrichten: de achterpoten zijn niet ver naar achter te strekken.
Deze klachten kunnen licht of zeer ernstig zijn.
De afwijkingen die op de röntgenfoto zichtbaar zijn zegt absoluut niks over de
klachten van de hond!
Vaststellen van H.D.
Aan de hand van de klachten kan niet vastgesteld worden of de hond last heeft
van H.D. Geen enkele klacht is typisch voor H.D.
Een hond die door de achterpoten zakt kan b.v ook buikklachten hebben!
Door klinisch onderzoek kan sterke aanwijzigingen gevonden worden dat de
klachten door H.D veroorzaakt worden.
Meestal worden dan H.D. foto's gemaakt om te zien of het heupgewricht misvormd
is.
Rontgenfoto (Figuur a)
De röntgenfoto wordt in rugligging genomen. Hierbij worden de achterpoten
gestrekt en tevens worden de achterpoten gedraaid. (zie figuur a). Veel honden
accepteren dit niet. Daarom kan het nodig zijn om een licht roesje te geven.
Voor de officiële HD foto wordt er nog een tweede foto gemaakt in een andere
positie. (zie figuur b)
Verloop
Als bij een jonge hond HD wordt geconstateerd dan vindt na behandeling meestal
stabilisatie plaats: de klachten worden minder en de hond is vele jaren
practisch probleemvrij.
Als bij een oudere hond HD wordt vastgesteld dan is vaak een (simpele) continue
behandeling nodig om te zorgen dat de hond pijnvrij blijft.
Als zeer zware HD wordt vastgesteld dan moet gekeken worden hoe de hond op de
behandeling reageert. Als er onvoldoende resultaat is is euthanasie helaas de
meest eerlijke optie.
Behandeling
De behandeling hangt van veel factoren af: is de hond te zwaar? wat zijn de
mogelijkheden tot beweging?, hoeveel tijd kan én wil de eigenaar in de
revalidatie van zijn hond steken?, hoe zwaar zijn de klachten?, hoe lang bestaan
de klachten?, hoe erg is de heupmisvorming? (röntgenfoto), hoe oud is de hond?
De volgende behandelingsmogelijkheden zijn er:
- dieet! De heupen dragen 2/3 van het lichaamsgewicht. Elke kg die de hond te
zwaar is, is een extra belasting voor de heupen. Bij te zware honden wordt dus
altijd een dieetadvies gegeven.
- medicamenteuze behandeling. Doordat de heupen pijnlijk zijn ontziet de hond
zijn heupen. Dit resulteerd in stijfheid en spierzwakte.
Spierzwakte verergert de
kreupelheid.
Door het geven van pijnstillers gaat de hond zijn heupen weer beter gebruiken en
neemt zijn spierkracht weer toe. Deze behandeling moet het liefst in combinatie
met fysiotherapie gebruikt worden.
Een behandeling van 2-4 weken zorgt er vaak voor dat het weer een lange tijd
goed gaat. In zware gevallen is vaak een levenslange medicatie nodig.
- fysiotherapie. Het doel van fysiotherapie is de spierkracht te vergroten,
hierdoor wordt het heupgewricht meer ontzien waardoor de klachten afnemen.
3 maal per week moet de hond getraind worden: matige inspanning zoals wandelen
aan de lijn en zwemmen is het beste. Dit moet langzaam opgevoerd worden. Nooit
forceren.
Na 6-8 is er meestal een duidelijke verbetering zichtbaar.
- operatief. Aan de heup en het bekken kan veel geopereerd worden:
bekkenkanteling, kunstheupen en heupkopresectie. Deze operaties zijn alleen
geschikt voor jonge honden.
Deze zeer dure operaties worden door enkele dierenartsen/ orthopedisch
specialisten in nederland uitgevoerd.
Aanschaf en stamboom.
Bij de grote hondenrassen zijn de de fokkers verplicht om de heupen van de teef
en reu eerst officieel te laten röntgen. Pas als de Hirschfield-stichting de
foto's heeft gekeurd en goed bevonden, krijgt de fokker toestemming van de
rasvereniging om met ze te fokken. Heeft de fokker de heupen van de teef/ reu
niet laten testen of zijn de heupen door de HD-commissie niet in orde bevonden:
dan krijgen de puppies géén stamboom.
Helaas hanteert niet elke rasvereniging deze regel.
U dient daarom als u een pup koopt: altijd de certificaat van de
Hirschfieldstichting van de teef en de reu te controleren.
Op de stamboom staat de uitslag van het heuponderzoek ook vermeldt.
Bij de rasvereniging kunt U informeren wat de regels zijn voor het betreffende
ras.
certificaat Hirschfieldstichting
De uitslag van de HD commissie gebeurt in codes, deze staan ook op de stamboom
vermeld:
HD - betekent HD vrij
HD Tc betekent overgangsvorm ( nog vrij goede heupen)
HD + betekent licht positief (zou eigenlijk niet gefokt mee mogen worden)
HD + betekent HD positief, de zwaarste vorm van HD
HD voorkomen
Om te zorgen dat uw pup zo min mogelijk last krijgt van HD moet u tijdens de
groei op de volgende punten letten:
- goede voeding geven: niet te energierijk en niet te eiwitrijk.
- geen extra voedingsstoffen bijgeven, teveel mineralen is erg slecht voor de
botten.
- niet teveel voeding: uw pup mag absoluut niet dik worden. De ribben moeten
goed voelbaar zijn en blijven.
- heupen niet te zwaar belasten:
niet: trap laten lopen, lange afstanden lopen, laten springen, teveel met bal
spelen, stokken gooien.
Wel: laten zwemmen, vaak korte afstanden lopen, aan de lijn uitlaten.Als de pup
thuis is bewegingsvrijheid beperken.(b.v. 'smiddags voor 2 uurtjes weg: dan pup
in bench/ kennel).